Yorum

Amelin (davranış, uygulama) te­mellerini (delillerini) belirlemek, daha sonra bu delillerden hüküm çıkarmaya yarayacak bir metodoloji oluşturmaya yorum denir.

Yorum Türleri

Yasama Yorumu

Yönetsel Yorum

Yargısal Yorum

Bilimsel Yorum

Bir de pek konu ile ilgisi olmasa da halkımızın çokça yaptığı kahvehane yorumu! Tabiki herkes fikir sahibi olacak bir şeyler söyleyecek ama bunu bilgiçlik budalası tavrı ya da yargıç edası ile yapmayacak.

Kanun-Kanun Hükmünde Kararname-Tüzük-Yönetmelik-Tebliğ-Mülga Kanun-Anlaşma Hükümlerini ve hiyerarşisini bilmeyen yasama yorumu yapmamalı. Adam çalıştırıp iş kanununu bilmeyen sınıfta başkanlık dahi yapmayan ya da kaptan olmayan yada askerde çavuşluk dahi yapmayan yönetsel yorum yapmamalı. Aşağıda maddeler halinde yazılanları bilmeyenlerde yorum yapmamalı.

Hüküm işin başlangıcına izâfe olunur: Bir işin hükmü, o işin başından itibaren geçerlidi

Hüküm zâhire göre verilir: Niyet okuyuculuğu yapmamalı

Hüküm neticeye göre verilir

Rızâya ilm, hürmeti nefy eder: Rıza varsa mahzuru yoktur.

Şart-ı vâkıf, nass-ı şâri’ gibidir: Sonradan verilen icâzet, başlangıçta verilen vekâlet gibidir

Kesret-i ilel ile tercih vâki’ olmaz: Sebeplerin çokluğu konuyu haklı kılmaz. Oy çokluğu da haklı kılmaz!

Sui emsal misal olmaz: Kötü misal örnek teşkil etmez

Bir şeyin hepsi ele geçmezse, tamamı da terk edilmez

Bir işi terk etmek ancak niyet ile olur

Bir işin karşılığı, aynı cinsten olur

İki zıt şeyin aynı anda bir araya gelmesi mümkün değildir

Usûlsüz vüsûl olmaz: Legal olmayan işler meşru olamaz

Eşyada aslolan ibahedir: Yasaklığı belli olmayan her şey serbesttir. Kaide önemlidir manasına gelir

Muhallil ile muharrim ictima edince muharrim galebe eder: Bir şey bir bakımdan helal, diğer bir bakımdan haram ise haram yönü ağır basarYani şüpheli şeylerden uzak durmalı. Yargısal yorum yapmamalı. Bilimsel çalışma yöntemleri olan

-Problemin tesbiti

-Verilerin Toplanması

-Hipotez(Varsayım) Kurulması

-Kontrollu Deneyin Yapılması

-Teori Kurulması gibi aşamalar için kafa yormayan bilimsel yorum yapmamalı. Yapıldığı taktirde hitabet müsvetteleri, zamane dalkavukları ortalıkta efelenerek dolaşır. Ayaklar baş olur, herkesin kendine göre doğrusu olur.

Günümüzde bilgiye ulaşmak çok kolay olduğu için daha doğrusu enformatik palavralara çok çabuk ulaşıldığı için hikmetin yerine kuru bilgi, marifetin yerine genel kültür vardır.

Tarifin yapılmaması fitnedir kaidesi mucibince hikmetin bir işin zamanında ve en iyi şekilde yapılması marifetin de ustalık derecesinde bilgiye sahip olmak olduğunu belirtmek lazım.

Hal böyle olunca hiçbir şey üretmeyen ya da baltaya dahi sap olamamış derli toplu bilgi birikimine sahip olmayanlar geniş perdeden konuşuyor doğru şeyler söyleseler dahi bir anlam ifade etmiyor. Hatta bu tür konuşmalar iktidarı elinde tutanların işine geliyor bilgiye dayanmayan hakikati sergilemeyen konuşmalar gücün elinde, kendini savunma ve hele sor bakayım niye yapmışım bahanelerinin arz ı endam etmesine vesile oluyor.

Zamanın birinde bir resim talebesi hocasından ben oldum piştim diyerek serbest çalışıp kendi ekolunu kurmak için izin istemiş hocası ona bir resim yaparak kasabanın meydanına bırakmasını istemiş ve altına da beğenmediğiniz yerleri işaretleyin yazmasını istemiş talebede aynısını yapmış. Akşam olup tablonun yanına gidince tablonun her yerinin çizildiğini görmüş ve çok üzülmüş kendisinin beceriksiz olduğu kanaatine kapılmış hocası da üzülmemesini aynı resmi aynı yere koymasını ve büyük harflerle gördüğünüz yanlışları düzeltin yazmasını istemiş. Akşam talebe gitmiş bakmış tabloda hiçbir değişiklik yapılmamış şaşkınlık içerisinde hocasına gelmiş ve durumu anlatmış. Hoca da bilmiş çoktur ama marifetli pek yoktur demiş!!!

Buraya kadar yorumu hizmete talip olanlar açısından irdeledik. Hizmet verenler açısından ise her türlü yorum yersiz ve gereksizdir. Yargılamak yerine icraat yapmalıdırlar. İnsanları yargılarsan onları sevmeye zamanın kalmaz ve unutma ki insanlığın binlerce yıldır öğrendikleri sonsuz uzunluktaki bir kumsalda bir kum tanesinden daha fazla değildir. Kaybetmeyi ahlaksız bir kazanca tercih et. Bazı idealler o kadar değerlidir ki o yolda yenik düşmen bile zafer sayılır. Bu dünyada bırakacağım miras; onur ve dürüstlüktür demekten başka bir şey olmamalı yaptıkları hizmetlerle gönüllerde yer etmenin yollarını aramalıdır. Başarı sadece kazanmak değil faydalı olabilmektir.